De ijsbreker krijgt zijn prijs: hoe Ulrich Fischer PIWI-wijnen respectabel maakte

Samenvatting

Op 6 maart 2026 nam prof. dr. Ulrich Fischer van de DLR Rheinpfalz de Peter Morio-prijs 2026 in ontvangst tijdens een formeel colloquium aan het Julius Kühn-Institut. De prijs wordt sinds 1993 uitgereikt voor uitmuntende bijdragen aan de veredeling van druivenstokken en veredelingsonderzoek, en wordt niet zomaar weggegeven. Fischer verdiende hem op de harde manier – door jarenlang een sector te overtuigen die meer op zijn onderbuikgevoel vertrouwt dan op zijn laboratorium dat de pilzwiderstandsfähigen Rebsorten, de schimmelresistente PIWI-rassen, daadwerkelijk in een serieus wijnglas thuishoren. Laudator prof. dr. Oliver Trapp, hoofd van het instituut voor druivenveredeling aan het JKI, verwoordde het duidelijk: Fischer brak het ijs bij sceptische producenten niet door autoriteit maar door communicatie – onderhoudend, technisch nauwkeurig en onmogelijk te negeren.

Het onderzoek achter die communicatie is substantieel. Het team van Fischer en het JKI besteedden negen jaar aan het SelWineQ-project, op zoek naar moleculaire markers in het genoom van de druivenstok die sensorische en aroma-eigenschappen voorspellen – het soort werk dat de veredelingscyclus voor nieuwe resistente rassen met jaren kan bekorten. Momenteel begeleidt hij een proefschrift over PIWI-wijnstijlen uit de collectie van de Geilweilerhof, waardoor de pijplijn van wijnstok naar laboratorium naar glas stevig open blijft. Ook leidde hij de duale opleiding wijnbouw en oenologie aan de Wine Campus Neustadt – de eerste in zijn soort in Duitsland. Vinum Magazine plaatste hem in zowel 2021 als 2022 op de lijst van de 25 belangrijkste wijnpersoonlijkheden van Duitsland. De prijs is vernoemd naar Peter Morio (1887–1960), de veredelaar achter Bacchus, Morio Muskat, Optima en Domino – rassen die de Duitse wijnbouw in hun eigen tijd transformeerden, precies zoals Fischer die in de onze probeert te transformeren.

Ons commentaar

Er is iets veelzeggend aan de manier waarop dit persbericht is geschreven. Fischer heeft duidelijk iets wezenlijks gepresteerd – negen jaar genomisch onderzoek, een lopende doctoraatspijplijn, producenten die door zijn werk van gedachten veranderden. Dat verdient erkenning. Maar de tekst stapt nergens uit de ceremonie om te vragen waarom, als de wetenschap zo overtuigend is, de adoptie van PIWI in Duitsland zo fragmentarisch blijft. De kloof tussen bewijs en praktijk is hier het eigenlijke verhaal, en de persdienst van het JKI liep er straal aan voorbij. Je kunt een persbericht niet kwalijk nemen dat het een persbericht is. Maar je kunt wel opmerken wat er niet werd gezegd. Fischer brak het ijs bij de wijnmakers. Niemand in deze tekst brak het ijs met de waarheid.

Over de auteur

Dipl.-Biol. Stefanie Hahn is de persvoorlichter van het Julius Kühn-Institut. Er is geen extern journalistiek profiel om te beoordelen. Wat de tekst zelf onthult, is evenveel competentie als institutionele loyaliteit – het stuk is goed opgebouwd, warm waar het warm moet zijn, en zorgvuldig stil waar eerlijke verslaglegging wrijving zou kunnen veroorzaken. Dat is waarvoor persvoorlichters worden aangenomen. Het is geen kritiek op Hahn persoonlijk; het is simpelweg een beschrijving van de rol.

Over de uitgever

idw-online – de Informationsdienst Wissenschaft – bestaat sinds 1995 en is uitgegroeid tot de belangrijkste persdienst voor Duitstalige wetenschappelijke instellingen, met meer dan 45.000 abonnees, waaronder ongeveer 9.800 journalisten. Het is financieel onafhankelijk en georganiseerd als non-profit. Wat het niet is, is een redactionele operatie. Het verspreidt wat de ongeveer 1.000 aangesloten instellingen aanleveren, met kwaliteitscontroles op vakmanschap maar niet op kritische invalshoek. Voor een lezer die wil weten wat Duitse onderzoeksinstellingen het publiek willen laten weten, is idw onmisbaar. Voor een lezer die onafhankelijke controle van diezelfde instellingen wenst, is het het verkeerde adres.